Kompletna sveska - spremljena za lako preuzimanje

• Redakcija 2021. godine

SADRŽAJ

• Redakcija

RAD ŽIVOJINA PERIĆA NA KODIFIKOVANJU GRAĐANSKOG ZAKONIKA MEĐURATNE JUGOSLAVIJERad Živojina Perića na kodifikovanju građanskog zakonika biće analiziran na osnovu četiri pitanja. 1) Učešće u radu Privatno-pravnog odseka, kasnije Komisije za izradu građanskog zakonika. Zaduženja su podeljena 29. maja 1921. godine. Ž. Perić je bio zadužen da napiše glavu VIII o pravu nasledstva (§§ 531‒551), zadružno pravo, glavu XIII o zakonskom redu nasleđivanja (§§ 727‒761) i glavu XV o zauzimanju nasledstva u državinu. 2) Mišljenje Ž. Perića o metodu kodifikovanja koji je bio primenjen. 3) Perićevo mišljenje o zakonskoj terminologiji izrađenog projekta koji je nazvan Predosnova građanskog zakonika Kraljevine Jugoslavije. 4) Ž. Perić je napisao obrazloženje (motive) 1‒319. paragrafa Predosnove, koje je službeno objavilo Ministarstvo pravde 1939. godine.

• Zoran S. Mirković [ Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu, Srbija ]

NA PUTU NORMALIZACIJE – JUGOSLOVENSKO-SOVJETSKI TRGOVINSKI PREGOVORI 1940.U radu se na osnovu dostupnih objavljenih i neobjavljenih arhivskih izvora jugoslovenskog i sovjetskog porekla, kao i relevantne istoriografske i memoarske literature analiziraju istorijske okolnosti i motivi koji su doveli do otpočinjanja jugoslovensko-sovjetskih trgovinskih pregovora početkom maja 1940. godine. Osvetljeni su tok razgovora u Moskvi, karakter zaključenog sporazuma i dometi međusobnih trgovinskih odnosa do izbijanja Drugog svetskog rata u Jugoslaviji u aprilu 1941. godine. Predstavljene su i reakcije zainteresovanih velikih sila, posebno Nemačke, Italije i Velike Britanije na jugoslovensko- sovjetsko ekonomsko i političko zbližavanje. Rad sadrži autorovu ocenu značaja ekonomskih pregovora kao uvoda u potpunu normalizaciju jugoslovensko-sovjetskih odnosa.

• Aleksandar Životić [ Filozofski fakultet Univerziteta u Beogradu, Srbija ]

PREGOVORI O KONKORDATU IZMEĐU KRALJEVINE SHS I SVETE STOLICE 1925. GODINEPrilog se bavi predistorijom, pripremama i tokom pregovora o sklapanju konkordata između Kraljevine SHS i Svete Stolice 1925. godine. Zasnovan je na građi i štampi domaće provenijencije, i novijoj literaturi čiji su autori bili akteri ovih događaja ili su imali uvid u građu poreklom iz vatikanskih arhiva. Ključno pitanje na koje pokušava da se odgovori odnosi se na osnovne razloge neuspeha pregovora.

• Radmila Radić [ Institut za noviju istoriju Srbije, Beograd, Srbija ]

LEMŠAT SRPSKOG SREDNJOVEKOVNOG PRAVATema ovog rada je institut ugovora o lemšatu u srpskom srednjovekovnom pravu. Posebna pažnja je posvećena odgovoru na pitanja kako je izgledao taj institut u Srbiji, koliki je obim transplantacije iz saskog prava u toj materiji, odnosno u kojoj meri su srpske norme originalne, te ko su lenhavari, koji se javljaju kao stranka u posebnoj vrsti lemšata. Rezultati pokazuju da je srpski lemšat bio ugovor o ustupanju dela u rudarskom ortakluku, a da su lenhavari bili vrsta kvalifikovanih rudara koji su takav ugovor zaključivali pod posebnim uslovima. Takođe se može zaključiti da je rudarsko pravo u toj oblasti u srednjovekovnoj Srbiji izgradilo brojna autohtona rešenja. Primenjeni metodi su jezičko, sistemsko i istorijsko tumačenje Zakonika o rudnicima despota Stefana, kao i uporedni metod, primenjen na taj pravni spomenik, i vremenski bliske kodifikacije saskog rudarskog prava.

• Andreja Katančević [ Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu, Srbija ]

EKONOMSKE POSLEDICE ŠPANSKE GROZNICE(1918‒1920): SKICA ZA EKONOMSKU ISTORIOGRAFIJU JEDNE PANDEMIJECilj rada je da istraži ekonomske posledice pandemije španske groznice i da dobijene nalaze sistematizuje tako da oni mogu da se iskoriste za spoznaju ekonomskih posledica pandemije COVID-19. Na kratak rok posmatrano, pokazalo se da je španska groznica jednokratno snažno oborila nivo privredne aktivnosti značajnim umanjenjem ponude radne snage, uz dodatno dejstvo umanjenja agregatne tražnje. Oporavak od tog pada bio je brz, zasnovan na tranzitornom privrednom rastu. Na dugi rok posmatrano, španska groznica je oborila nivo raspoloživog ljudskog kapitala, i to i direktno, prekomernim mortalitetom onih koji poseduju ljudski kapital a čine radno sposobno sta- novništvo, i indirektno, uticajem na intergeneracijsko prenošenje nižeg nivoa ljudskog kapitala, kao i pogoršanjem zdravlja majki tokom graviditeta – potvrdila se hipoteza o fetusnom poreklu pada nivoa ljudskog kapitala. Obaranje nivoa raspoloživog ljudskog kapitala ima nepovoljne posledice po privredni rast, koje postaju sve izraženije sa tehnološkim napretkom koji zahteva sve viši nivo tog kapitala.

• Boris Begović [ Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu, Srbija ]

ZAHTEV ZA POVRAĆAJ ULAGANJA ZBOG PRESTANKA UGOVORA O KUPOPRODAJI, NAJMU I GRAĐENJUPravila o povraćaju ulaganja i troškova nastalih u korist drugih mogu se naći u raznim granama slovenačkog prava, u okviru prava neosnovanog obogaćenja, poslovodstva bez naloga, ugovornog i imovinskog prava. Iako se bave sličnim situacijama, pravila se međusobno razlikuju. Neka više štite interes poverioca da povrati što veći deo uloženih sredstava, dok druga nastoje da zaštite dužnika od prinudnog finansiranja tuđih ekonomskih odluka. Ovaj rad razmatra neka otvorena pitanja u vezi sa povraćajem ulaganja nakon prestanka ugovora o kupoprodaji, najmu i građenju, koja se pojavljuju u slovenačkoj sudskoj praksi te ih analizira u svetlu rešenja koja su se ustalila u uporednom pravu.

• Karmen Lutman [ Pravni fakultet Univerziteta u Ljubljani, Slovenija ]

PUNOVAŽNOST VALUTNE KLAUZULE NAKON STUPANJA NA SNAGU ZAKONA O KONVERZIJIU radu se razmatra punovažnost valutne klauzule u svetlu primene Zakona o konverziji stambenih kredita indeksiranih u švajcarskim francima. Prvi deo je posvećen pojmu i karakteristikama valutne klauzule, kako bi se utvrdio uticaj njene ništavosti na punovažnost ugovora o kreditu. Autor ističe nedoslednost u rešavanju tog pitanja u sudskoj praksi i predlaže argumente u prilog stavu o delimičnoj ništavosti ugovora. U drugom delu je dat prikaz shvatanja o punovažnosti valutne klauzule kojom se kredit indeksira u švajcarskim francima. Potom je izložen način na koji Zakonom o konverziji pokušava da se reši problem „švajcaraca“. Tim zakonom nije uređeno pitanje ništavosti valutne klauzule ni ugovora o kreditu indeksiranom u švajcarskim francima. Iz analize pravne prirode ugovora o konverziji proizlazi da konverzija nije moguća ako je izvorni ugovor o kreditu ništav zbog nepunovažnosti valutne klauzule. Stoga, i nakon donošenja Zakona o konverziji, pitanje ništavosti valutne klauzule ostaje sporno i aktuelno.

• Mirjana Radović [ Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu, Srbija ]

PRAVNE POSLEDICE SMRTI DAVAOCA IZDRŽAVANJAZakon o nasleđivanju propisuje da prava i obaveze davaoca izdržavanja mogu da naslede samo njegovi potomci i supružnik. Ukoliko druga lica naslede davaoca ili potomci i supružnik odbiju da preuzmu izdržavanje, ugovor se raskida po samom zakonu. Pravo na naknadu za primljeno izdržavanje predviđeno je samo za slučaj da potomci i supružnik odbiju da preuzmu izdržavanje iz opravdanih razloga. Ovaj rad je posvećen analizi i kritici tog rešenja. Autor pokazuje da je ograničenje nasledivosti suviše usko i kruto, da je pitanje naknade neadekvatno uređeno i da su interesi primaoca izdržavanja ugroženi jer njemu nije ostavljena mogućnost da utiče na sudbinu ugovora. Autor predlaže rešenje prema kojem bi nasledivost pozicije davaoca izdržavanja bila neograničena, uz pravo svake strane da odbije da nastavi s ugovorom. Opravdanost razloga za raskid ugovora uzimala bi se u obzir prilikom odlučivanja o naknadi za primljeno izdržavanje.

• Miloš Vukotić [ Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu, Srbija ]

ADMINISTRATIVE LAW CHALLENGES OF POST-CLEARANCE AUDIT IN SERBIAMost imported/exported goods are not controlled by customs authorities at the border. This allows for the fast release of goods and the better functioning of international trade. The backbone of this system consists of customs declarations filed by the importers/exporters, selective control at the border, based on risk assessment, and the post-clearance audit (PCA) of the accepted customs declarations. This pape r deals with the questionable practice of the Serbian Customs Administration with regard to the conducting of the PCA, particularly its relation with the Law on General Administrative Procedure and the issues related to the classification of goods according to customs tariff. The author identifies issues regarding the transparency, interpretation and implementation of the PCA in Serbia and contests the (internationally recognized) practice of changing the classification of goods in accepted customs declarations. The author proposes possible solutions for identified

• Vuk Cucić [ University of Belgrade Faculty of Law, Serbia ]

Begović, Boris, Zoran Mirković. 2020. Sto godina od ujedinjenja – formiranje države i prava. Belgrade: Faculty of Law University of Belgrade, 485.

• Dragoljub Popović [ Attorney-at-Law, Former judge of the ECHR, Serbia ]

Popović, Dejan. 2020. Unifikacija poreskog prava u prvoj jugoslovenskoj državi. Beograd: Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu, 279.

• Boško Mijatović [ Centar za liberalno-demokratske studije (CLDS), Beograd, Srbija ]

Anđelković, Maja, Tihon Rakićević (ur). 2020. Evergetidski tipik. Manastir Studenica.

• Velibor Džomić [ Institut za uporedno pravo, Srbija ]

Fielding, Steven, Bill Schwartz, Richard Toye. 2020. The Churchill Myths. Oxford: Oxford University Press, 208.

• Boris Begović [ Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu, Srbija ]

Jevremović Petrović, Tatjana. 2019. Modeli osnivačkih akata. Beograd: Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu, 303.

• Milena Mitrović [ Institut za međunarodnu politiku i privredu, Srbija ]

PAVLE NIKOLIĆ (1928–2020)

• Zoran Tomić [ Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu, Srbija ]

STEVAN ĐORĐEVIĆ (1927–2019)

• Jovica Trkulja [ Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu, Srbija ]

ODLUKA O POVLAČENJU ČLANKA

• Uredništvo časopisa