Kompletna sveska spremljena za lako preuzimanje

• Redakcija 2022. godine

Sadržaj

• Redakcija 2022. godine

THE RIGHT OF SHIPWRECK IN MEDIEVAL SERBIA The paper represents the first attempt to specifically and comprehensively explore the right of shipwreck (ius naufragii) in medieval Serbia. In the opening section, the wider comparative context is established through an overview of the presence of this legal custom in Europe and the Mediterranean during the ancient and medieval periods. This is followed by a discussion of the available information on its resence in Serbia, which spans the period from the early 14th to the mid-15th century and includes examples both of its exercise and of regulations by which it was abolished in regard to communities focused on maritime trade – Venice and Dubrovnik. The final section is dedicated to the examination of its status as a regal right of Serbian medieval rulers and the circumstances and mechanisms of its abolition regarding Venetian and Dubrovnik ships.

• Nebojša Porčić [ University of Belgrade Faculty Philosophy, Serbia ]

SOCIALIST BANKING: THE CONTINUOUS EVOLUTION OF THE BANKING SECTOR IN YUGOSLAVIA (1944/45–1991/92)The article explores the influence of the ideological and political frameworks and changes in the physiognomy of social, economic and internal political relations, as well as the foreign policy orientation, on the structure of the banking sector in socialist Yugoslavia, The attempt is to determine the appearance and the important features of the banking sector, the sequence of reforms that marked this field of economic life in the second half of the 20th century, as well as the effectiveness of the observed changes. The overview is provided of the characteristics of the different phases that the Yugoslav banking system, starting with the development of the socialist banking system, planned organization and rigid centralization, through various phases of decentralization, central plan weakening and introduction of market elements, to the shaping (and reshaping) of the self-management banking system and its repercussions on the country’s economic unity.

• Saša Ilić [ National Bank of Serbia, Serbia ]

HANS KELSEN’S PURE THEORY OF LAW AS CRITIQUE OF THE “AUTHORITARIAN” UNDERSTANDING OF LAW AND JURISPRUDENCEIn this paper, I analyse Hans Kelsen’s understanding of jurisprudence and law – by contrasting the normative-dogmatic understanding, which I will call “authoritarian”. By establishing the primacy of politics and rejecting the prescriptive function of jurisprudence, Hans Kelsen enabled a democratic concept of law (and of jurisprudence), and at the same time a critical and political approach. Kelsen defines the law from a dynamic perspective, which justifies the constant changeability of the law – and in this respect the primacy of democratic politics over dogmatic jurisprudence. The normative basis for Kelsen’s understanding of jurisprudence is his relativism, which is based on a moral position on the autonomy of the individual.

• Péter Techet [ Hans Kelsen Research Centre, Institute for Political Sciences and Philosophy of Law, Albert-Ludwig-University Freiburg (Germany) / Centre for Legal History Research, University of Zurich Faculty of Law, Switzerland ]

THE KLOBUCHAR BILL: IS SOMETHING ROTTEN IN THE US ANTITRUST LEGISLATIVE REFORM?An intense public debate is currently taking place in the US. The main subject of this debate is tech giants and the antitrust law reform. The fundamental dilemma is whether giant corporations, such as Apple, Google, Amazon, Microsoft, and Facebook, fit the traditional antitrust law or not. Senator Klobuchar proposed the new bill (the Competition and Antitrust Law Enforcement Reform Act) in 2021, and Congress is currently between a rock and a hard place. If Congress decides to support the New Brandeis movement and enact the bill, it could harm the tech giants and make the US start lagging behind China. If it decides otherwise, it could cause considerable dissatisfaction among US voters. This paper analyses the bill in detail and explores the possible outcomes. The conclusions suggest that enactment of the bill could have overwhelmingly adverse economic consequences for the competitiveness of US markets, innovation, and consequently for consumer welfare.

• Nikola Ilić [ University of Belgrade Faculty of Law, Serbia ]

PRAVO RODITELJA NA POVRATAK U ZEMLJU POREKLA U SVETLU HAŠKE KONVENCIJE O GRAĐANSKOPRAVNIM ASPEKTIMA MEĐUNARODNE OTMICE DECE I EVROPSKE KONVENCIJE ZA ZAŠTITU LJUDSKIH PRAVA I OSNOVNIH SLOBODAU fokusu ovog rada je pravo na povratak u zemlju porekla roditelja koji se u stranoj zemlji primarno stara o detetu. Pravna prepreka ostvarenju prava roditelja koji se primarno stara o detetu da se preseli iz inostranstva u zemlju porekla i da sa sobom povede i dete postoji u Haškoj konvenciji o građanskopravnim aspektima međunarodne otmice dece čija mehanička primena sprečava roditelja da samostalno promeni boravište deteta čime se otvara pitanje poštovanja prava roditelja i deteta. Praksa Evropskog suda za ljudska prava i Ustavnog suda Republike Srbije sadrži smernice za tumačenje odredaba Haške konvencije o otmici deteta u sve češćim situacijama kada se kao otmičar javlja roditelj koji se primarno stara o detetu i koji se bez saglasnosti drugog roditelja preselio sa detetom u svoju zemlju porekla. Procenom najboljeg interesa deteta može se prevazići tenzija između prava roditelja da se vrati u zemlju porekla i Haške konvencije o otmici deteta.

• Maja Stanivuković [ Pravni fakultet Univerziteta u Novom Sadu, Srbija ]
• Sanja Đajić [ Pravni fakultet Univerziteta u Novom Sadu, Srbija ]

PODRIVANJE ANONIMNOSTI U DOBA INTERNETANakon rane faze razvoja interneta koja je počivala na anonimnoj komunikaciji u virtuelnim zajednicama, u poslednje dve decenije dešava se dramatičan preokret. Širenje upotrebe digitalnih platformi za umrežavanje, s jedne strane, i vrlo labave politike privatnosti na internetu, s druge strane, sve više sužavaju mogućnost anonimne upotrebe interneta. Polazeći od takvih trendova, u radu se bavimo transformacijom uloge onlajn anonimnosti iz pravne i društvene perspektive sa ciljem da identifujemo ključne faktore i aktere koji podstiču deanonimizaciju interneta. U prvom delu rada pokazujemo da je anonimnost pratilac moderni­zacije savremenih društava, ali i da ona može nositi različite iza­zove po njihovu slobodu i bezbednost. U drugom delu rada analiziramo fenomen anonimnosti na internetu kroz različite pro et contra perspektive, obraćajući posebnu pažnju na identifikaciju ključnih aktera koji dovode do sveopšte deanonimizacije, kao jedne od suštinskih karakteristika organizacije i javnog i privatnog života u XXI veku.

• Dalibor Petrović [ Saobraćajni fakultet Univerziteta u Beogradu, Srbija ]
• Dejan Pavlović [ Saobraćajni fakultet Univerziteta u Beogradu, Srbija ]

ANALIZA DOSADAŠNJE PRIMENE ZAKONA O SPREČAVANJU NASILJA U PORODICIU analizi koja je predmet ovog rada proučavaćemo podatke o primeni Zakona o sprečavanju nasilja u porodici u periodu 2018–2020. Primenom statističke metode, analize sadržaja, komparativne i formalnologičke analize, u radu su analizirani podaci Ministarstva unutrašnjih poslova Republike Srbije, javnog tužilaštva i suda koji se odnose na nasilje u porodici. Afirmativni efekti primene Zakona o sprečavanju nasilja u porodici trebalo bi da budu prevencija – smanjenje događaja nasilja u porodici, smanjenje broja krivičnih dela nasilja u porodici, buđenje svesti o prijavljivanju nasilja, bolja saradnja nadležnih državnih organa u sprečavanju i suzbijanju nasilja u porodici, uticaj na dosledniju primenu odredaba drugih zakona usmerenih na suprotstavljanje nasilju u porodici. Identifikovano je da nadležni državni organi nejednako primenjuju zakonske odredbe, zbog čega žrtve nasilja u porodici nemaju iste mogućnosti da ostvare pravo na zaštitu. Kao ključni uzrok opisanog problema potvrđena je različita praksa postupanja nadležnih organa u suprotstavljanju nasilju u porodici.

• Dragana Kolarić [ Kriminalističko-policijski univerzitet u Beogradu, Srbija; Ustavni sud Republike Srbije, Srbija ]
• Saša Marković [ Kriminalističko-policijski univerzitet u Beogradu, Srbija ]

MOGUĆNOST REGULATIVNE FUNKCIJE SUDSKE VLASTIRasprava se sastoji iz dva dela. U njima se, respektivno, zastupaju dve osnovne teze. Prva je da sudske presude u razvijenim pravnim sistemima mogu da budu „izvori“ opštih pravila koja na obavezujući način regulišu odlučivanje sudova, a onda, sledstveno, i drugih pravnih subjekata, čak i ako nisu formalno priznate kao izvori prava. Druga je da one to treba da budu iz više razloga, od kojih su najvažniji predvidljivost i jednakost. U prvom delu rasprave se razmatraju koncepti podele vlasti, vrsta državnih funkcija i sudske vlasti. Zatim se izlažu ra­zlozi zbog kojih sudska vlast može da vrši regulativnu funkciju i u pravnom sistemu u kojem joj ona nije formalno priznata. Najzad, kao ilustracija kako funkcioniše sistem u kojem sudovi vrše regulativnu funkciju, opisuje se primena doktrine stare decisis u Sjedinjenim Američkim Državama, a u dodatku se analizira nekoliko odluka Ustavnog suda Srbije koje ukazuju na postojanja slične prakse u našem pravnom sistemu.

• Goran Dajović [ Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu, Srbija ]

OD NASLEDIVOSTI DO NENASLEDIVOSTI ZAKONSKE DUŽNOSTI IZDRŽAVANJA RAZVEDENOG SUPRUŽNIKASaglasno porodičnoj regulativi Republike Srbije, zakonska dužnost izdržavanja, između ostalog, prestaje smrću davaoca izdržavanja. Za razliku od srpskog zakonodavca, normotvorci u pojedinim savremenim evropskim pravnim sistemima predviđaju nasleđivanje zakonske dužnosti izdržavanja, između ostalih, i razvedenog supružnika. Takvi, u bitnome drugačiji pristupi regulisanju pitanja nasledivosti zakonske dužnosti izdržavanja razvedenog supružnika, predmet su autorove pažnje. Osim toga što nastoji da izvede zaključak koji je od spomenutih pristupa pravnom uređenju pitanja nasledivosti zakonske dužnosti izdržavanja potpuno ili većim delom u funkciji postbračne solidarnosti, autor razmatra i mogućnost redizajniranja i noveliranja porodičnopravne i naslednopravne regulative Republike Srbije.

• Ivana Đokić [ Advokat, Niš, Srbija ]

O POREKLU OBAVEZNOG BLAGOSLOVA ZA IZBOR PROFESORA BOGOSLOVSKIH FAKULTETA – NACIONALNI I UPOREDNI PLAN Zaštita autonomije univerziteta u povoju, priznanje profesorskog zvanja i važenja stečenih diploma, što je sve tokom istorije pružila crkva, bili su ključni za razvoj univerziteta u prvim vekovima, kada su sticani ugled i uticaj koje su univerziteti zadržali do danas. Podrška crkve je bila nezamenljiva za afirmaciju univerzalne vrednosti visokoškolskog obrazovanja, akademske slobode i akademskih standarda. Konfesionalna teologija, zahvaljujući autoritetu visokoškolskog obrazovanja u savremenom društvu, stečenom i izgrađivanom tokom deset vekova, presudno utiče na identitet, doktrinu i percepciju određene konfesije, zbog čega je neophodno da se obezbedi pravo crkve da taj uticaj drži u granicama svog samoodređenja. Izbor profesora teologije predstavlja za određene konfesije, odnosno denominacije, nezamenljiv način ostvarivanja tog prava. U takvim slučajevima je pravo na versko samoodređenje crkve okvir u kome je moguće ostvariti autonomiju univerziteta u domenu konfesionalnih teoloških studija. Nepostojanje prava crkve da utiče na izbor profesora teologije značilo bi negiranje njenog prava na samoodređenje.

• Dušan RAKITIĆ [ Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu, Srbija ]

Gilbert, Richard J. 2020. Innovation Matters: Competition Policy for the High-Technology Economy. Cambridge, Mass. and London: The MIT Press, 324.

• Boris Begović [ University of Belgrade Faculty of Law, Serbia ]

Mišćenić, Emilia, Silvija Petrić. 2020. Nepoštenost valutne klauzule u CHF i HRK/CHF kreditima (Unfairness of Currency Clause in CHF and HRK/CHF Loans). Zagreb: Narodne novine, 388.

• Mateja Đurović [ Centre for Technology, Ethics, Law and Society (TELOS), The Dickson Poon School of Law, King’s College London, London, United Kingdom ]

Spaić, Bojan. 2020. Priroda i determinante sudijskog tumačenja prava. Beograd: Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu, 190.

• Mila Đorđević [ Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu, Srbija ]

DRAGOLJUB KAVRAN (1933–2021)

• Dobrosav Milovanović [ Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu, Srbija ]

MARKO PETRAK (1972–2022)

• Andreja Katančević [ Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu, Srbija ]