Kompletna sveska - spremljena za lako preuzimanje

• Redakcija 2021. godine

SADRŽAJ

• Redakcija 2021. godine

NEKE METODOLOŠKE DILEME U UPOREDNOM PORESKOM PRAVUS obzirom na to da se uporedno pravo, kao nauka i metod, tokom većeg dela HH veka razvijalo prvenstveno kao uporedno privatno pravo, sa kasnijim uključivanjem ustavnog, upravnog i krivičnog prava, upoređivanje nacionalnih poreskih sistema ‒ ako se izuzmu malobrojni pionirski radovi ‒ bilo je donedavno marginalno. Posebno su zapo­stavljana istraživanja metoda primerenog uporednom poreskom pravu. Polazeći od stava da se metod u uporednopravnom istraživanju svodi na tehniku poređenja, autori su razmotrili dilemu da li je polazna osnova za komparaciju pretpostavka o sličnosti ili o razlikama. Iz različitosti tih pretpostavki razvila su se dva osnovna metodološka pristupa u uporednom (poreskom) pravu – funkcionalizam (zasnovan na pretpostavci o sličnostima) i pristup kulturnih ra­zlika, iz kojeg je kasnije nastao kritički pristup. Pošto su analizirali prednosti i nedostatke oba pristupa, autori su razradili osnove „kulturnog funkcionalizma“, zasnovanog na uključivanju kulturnog konteksta u istraživanje načina na koje poreska prava koja se upoređuju rešavaju date probleme.

• Dejan Popović [ Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu, Srbija ]
• Gordana Ilić-Popov [ Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu, Srbija ]

VIRTUAL ARBITRATION HEARINGS: THE NEW NORMAL?This paper addresses the notion and legal framework for virtual hearings in international arbitration. The authors first examine the existing laws in different jurisdictions and how they tackle the issue both when it comes to litigation and when it comes to arbitration, followed by analyses of various institutional arbitration rules, including recent changes thereof and pertinent case law on the matter. They further examine the general idea of a virtual setting for the hearing against legal and technical objections frequently encountered in practice. In particular, the interplay of technical capabilities and legal standards such as “due process” and the “right to present one’s case” is assessed. Finally, the authors identify possible pathways to replacing the classical in-person hearing with the virtual one and the key legal and practical considerations to be assessed before deciding to proceed with it.

• Vladimir PAVIĆ [ University of Belgrade Faculty of Law, Serbia; Vice-President of Belgrade Arbitration Center, Serbia ]
• Milena ĐORĐEVIĆ [ University of Belgrade Faculty of Law, Serbia; Member of the ICC International Court of Arbitration ]

PROTAGORA I KALIKLE: POLITIČKI PREOBRAŽAJ POLISA I DVA SOFISTIČKA ODJEKA U PLATONOVIM DELIMAPoredeći Protagorinu i Kaliklovu argumentaciju iz Platonovih spisa Protagora i Gorgija, nastojim da prikažem dva sofistička odgovora na neka pitanja koja su postavile društvene prilike u Atini V veka pre nove ere. Stavovi dvojice mislilaca sazdani su od podudarnih gradivnih elemenata: 1) posmatranja čoveka kao bića vođenog težnjom ka zadovoljstvu i željom da izbegne bol; 2) konceptualnog razdvajanja prirode od zakona; 3) moralnog suda koji svoje uporišne kriterijume pronalazi u prirodi; 4) zahteva da se zakon upodobi prirodnim merilima pravde i ispravnog života. Ključno mesto razlikovanja može se pronaći u Protagorinom mitu, na mestu na kojem on upućuje na razlike između prirodnih merila koja pripisujemo samo ljudima i onih koja povezujemo sa ostatkom prirodnog sveta. Ta razlika čini ishode sa­svim drugačijim: Protagorin demokratski čovek koji nastoji da utiče na ishode kolektivnog političkog odlučivanja u egalitarnoj zajednici suprotstavljen je Kaliklovom aristokrati koji (treba da) vlada nad slabijima od sebe.

• Marko Simendić [ Fakultet političkih nauka Univerziteta u Beogradu, Srbija ]

EKDIK (DEFENSOR CIVITATIS) U RIMSKOM CARSTVU I VIZANTIJITokom V i VI veka menjaju se nadležnosti defensora civitatisa (grč. sindik, ekdik), shodno društveno-političkom kontekstu. Nakon vladavine cara Justinijana I uloga defensora se smanjuje, a uticaj episkopa u pravnim pitanjima jača. Verovatna posledica tog procesa je nestanak ekdika – defensora sa područja uprave i sudstva, koji se dogodio, kako se tradicionalno smatra, tokom VI i VII veka. Zaključci do kojih se u radu došlo svedoče u prilog tezi da su se ekdici u Istočnom rimskom carstvu zadržali sve do VIII, a moguće i IX veka. U nekim krajevima Carstva taj proces je bio produžen i do X veka, što je dokazano ranijim pronalascima pečata Hersona. U radu su korišćeni metod jezičkog tumačenja srednjovizantijskih pravnih zbirki i istorijsko-komparativni metod, kojim su se prepoznavale grčke pozajmice starijskih rimskih odredaba.

• Tamara Ilić [ Vizantološki institut SANU; Pravni fakultet Univerziteta Union, Srbija ]

PRAVNE, SOCIJALNE I ETIČKE IMPLIKACIJE EDITOVANJA HUMANOG GENOMA PRIMENOM TEHNOLOGIJE CRISPR/Cas9Otkriće tehnologije CRISPR/Cas9 proizvelo je revoluciju u humanoj medicini, zbog dostupnosti, efektivnosti i niskih troškova, čime su otvorena brojna pitanja. S obzirom na to da primenom te tehnologije možemo da programiramo svoju buduću decu i da značajno produžimo životni vek, postavljamo pitanje da li to treba da dopustimo. Polazna osnova predmetnog istraživanja je određivanje granica pravne dopuštenosti, odnosno etičke opravdanosti tog postupka, sagledavanjem savremenih pravnoteorijskih stanovišta, etičkih vrednosti i društvenog značaja. U radu se primenom normativnog, komparativnog i sociološkog metoda analizira uticaj razvoja biotehnologije, u kontekstu genetičkih intervencija, na redefinisanje regulatornog okvira. Kritično sagledavanje u kontekstu pravnog normiranja genetičkih intervencija na germinativnim ćelijama, te zadovoljenje interesa svih učesnika, definisano je kao osnovni predmet istraživanja, koji će biti razmatran shodno holističkom pristupu ostvarivanju ljudskih prava.

• Ranko Sovilj [ Institut društvenih nauka u Beogradu, Srbija ]
• Sanja Stojković Zlatanović [ Institut društvenih nauka u Beogradu, Srbija ]

RULE OF LAW THROUGH THE MIRROR GLASS – IS THE NEW 2020 ENLARGEMENT METHODOLOGY A PRE-ACCESSION TEU ARTICLE 7 MECHANISM?The rule of law in the EU is a very complex concept due to its nature, different understanding and its diverse practical implementation, which has led to rule of law backsliding. In parallel, the rule of law represents a crucial pillar of the conditionality policy of new accession processes. The EU’s recent enlargement methodology introduced more stringent and conditional criteria for progress. This resulted in similarities between TEU Article 7 sanctioning mechanism and the new enlargement methodology that implies elaborate sanctions approach for candidate countries in cases of values’ breaches, backsliding, stagnation and lagging behind. The EU polity has, therefore, taken advantage of the empiric knowledge about the rule of law within its own borders and in the enlargement countries, constantly moving between the thin and the thick concept of the rule of law. The two processes have been feeding into each other, therefore, resulting in a growing convergence.

• Aleksandar Andrija PEJOVIĆ [ Team Leader of the EU Funded Project – EU for Justice – Support to Chapter 23, Montenegro ]

THE LEGAL BALANCE BETWEEN LIBERTY AND EQUALITYThe paper explores the specific legal balance between liberty and equality, distinguishing it from political theories and constitutional settings, where they are often considered in opposition. In order to find the specific legal balance between liberty and equality, and after identifying some of their relevant meanings for the purpose, it becomes necessary to focus on the rule of law, and to examine the relationship between liberty and equality in its different versions. Once the core meaning of the rule of law in terms of liberty and equality is enucleated, it is possible to consider extending it to the international field.

• Isabel TRUJILLO [ Department of Law, University of Palermo, Palermo, Italy ]

PEDESET GODINA EKONOMSKE TEORIJE REGULACIJE

• Boris BEGOVIĆ [ Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu, Srbija ]

Lattmann, Christopher. 2019. Der Teufel, die Hexe und der Rechtsgelehrte. Crimen magiae und Hexenprozess in Jean Bodins „De la Démonomanie des Sorciers“, Studien zur europäischen Rechtsgeschichte, 318. Klos-termann: Frankfurt a. M., XVI + 390.

• Zoran S. Mirković [ Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu, Srbija ]

Kahneman, Daniel, Olivier Sibony, Cass R. Sunstein. 2021. Noise: A Flaw in Human Judgement. New York, Boston, London: The Little, Brown Spark, 464.

• Nikola Ilić [ University of Belgrade Faculty od Law, Serbia ]

Straumann, Tobias. 2019. 1931: Debt, Crisis, and the Rise of Hitler. Oxford: Oxford University Press, 240.

• Boris BEGOVIĆ [ Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu, Srbija ]

Cvetković Đorđević, Valentina. 2020. Negotiorum gestio u rimskom pravu s osvrtom na srpsko pravo. Beograd: Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu, 122.

• Samir Aličić [ Departman za pravne nauke Državnog univerziteta u Novom Pazaru, Srbija; Pravni fakultet Univerziteta u Istočnom Sarajevu, Bosna i Hercegovina ]