Kompletna sveska spremljena za lako preuzimanje

• Redakcija 2026. godine

Sadržaj

• Redakcija Anala

Practical Authority, Will-Imposition, and the Society of Angels Joseph Raz argues both that there can be practical authority without sanctions and that such authority is constituted, in part, by the power to impose its will on subjects with respect to what they must do. This essay argues that the Razian claim that practical authority is partly constituted by a power of will-imposition implies that a telling counts as authoritative only if backed by the threat of a sanction. Since law is a form of practical authority, this claim is logically inconsistent with the conclusion Raz draws from the society-of-angels argument.

• Kenneth Einar HIMMA [ University of Surrey's Institute of Advanced Studies at Surrey Centre for Law and Philosophy ]

Whistleblowers as Agents Exposing Systemic Criminality: A Study of Two South African Periods The Republic of South Africa’s recent history, and contemporary period, has fallen victim to systemic criminality, which this article argues has transpired across two periods, namely state capture under Jacob Zuma’s presidency and the contemporary period encompassing the capture of the policing apparatus. The full extent of both cases of capture emerged because of disclosures by whistleblowers. Across both periods, whistleblowers have faced retaliation. This article, however, contends that an observable pattern of escalation in retaliation has transpired. It determines that state capture whistleblowers were largely subjected to social and legal retaliation, while policing apparatus whistleblowers have been frequently subjected to physical retaliation (assassinations). This is the result of inadequate measures taken to address previous instances of systemic criminality, thereby setting a precedent in which wrongdoers seldom face meaningful punitive consequences. The recommendation is that the South African state authorities need to react quickly to reverse the trend.

• Uglješa RADULOVIĆ [ University of Johannesburg, South Africa ]

Zelena tranzicija ili normativna komplikacija: jačanje položaja potrošača direktivom (EU) 2024/825 i izazovi aktuelne prakse Direktivom (EU) 2024/825 o jačanju položaja potrošača u zelenoj tranzici ji Evropski zakonodavac pokušava odgovoriti na izazove manipulativnog ze lenog marketinga i uspostaviti čvršći regulatorni okvir kojim će se osigurati bolja transparentnost okolišnih tvrdnji i drugih bitnih informacija o održivosti proizvoda. Zabranama neutemeljenih zavaravajućih okolišnih tvrdnji te uvo đenjem obveze informiranja o ocjeni popravljivosti proizvoda, trajanju softver skih ažuriranja, sprječavanjem ranog planiranog zastarijevanja proizvoda, Direktiva (EU) 2024/825 nastoji doprinijeti održivom razvoju na unutarnjem tržištu EU. U radu se prikazuju brojne uvedene novine u pogledu greenwashin ga i ranog planiranog zastarijevanja, popraćeno uz nova nacionalna rješenja, posebice u hrvatskom pravu, te aktualni primjeri iz prakse Suda EU i raznih država članica EU. Nakon sveobuhvatne analize pravila i prakse, postavlja se opravdano pitanje učinkovitosti novouvedenih rješenja i eventualnih nedosta taka koji mogu stajati na putu ciljevima zelene tranzicije i održivog razvoja.

• Emilia MIŠĆENIĆ [ University of Rijeka Faculty of Law, Croatia ]

Mehanizmi integrisanja politike rodne ravnopravnosti u naučnu politiku u Srbiji i Evropskoj uniji U radu se istražuje uključivanje principa i politika rodne ravnopravnosti u naučnu politiku u Srbiji i Evropskoj uniji (EU). Proces se posmatra kroz tvrde i meke instrumente javne politike (zakoni i strategije) i programe finansiranja nauke. U prvom delu rada istražuje se integrisanje politike rodne ravnopravnosti u naučnu politiku u EU, uključujući regulatorni okvir, metastrategije, sektorske strategije i programe finansiranja nauke u periodu od Lisabonskog do Ljubljanskog procesa. Proces se intenzivirao i usmeravao od formalnih kriterijuma ka sadržaju naučnog rada. U drugom delu rada istražuje se uvođenje politike rodne ravnopravnosti u naučnu politiku Srbije kroz proces ulaska u ERA (European Research Area) i harmonizaciju sa standardima EU. U fokusu je period nakon promene sistema finansiranja nauke u Srbiji 2019. godine. Uočeno je da proces uvođenja mehanizama rodne ravnopravnosti u naučni sektor nije bio usklađen u regulatornom okviru za nauku i rodnu ravnopravnost, a mehanizmi EU se primenjuju selektivno i nedosledno.

• Suzana IGNJATOVIĆ [ Institut društvenih nauka ]

Nasleđivanje digitalne imovine i uloga javnih beležnika u raspravljanju digitalne zaostavštine U ovom radu se analiziraju teorijski i praktični izazovi nasle­đivanja imovine u digitalnom obliku. Autori određuju pojam i ti­pologiju digitalne imovine i raspravljaju o podobnosti digitalnih ovlašćenja da budu predmet naslednopravne sukcesije. Autori zaključuju da u većini slučajeva nema opravdanih razloga za nenasledivost digitalnih dobara i ističu da je nasledivost subjektivnih ovlašćenja jedno od osnovnih načela građanskog prava te da se odstupanja od tog načela moraju opravdati ubedljivim razlozima. Posebna pažnja je posvećena pitanju ništavosti odredaba ugovora o digitalnim uslu­gama koje neopravdano isključuju mogućnost nasleđivanja ugovornih prava i obaveza. Autori takođe analiziraju ulogu javnih beležnika u nasleđivanju digitalne imovine i ukazuju na veliki potencijal javnobeležničke službe da unapredi praksu planiranja i nasleđivanja digitalne imovine. Autori zaključuju da su postojeća pravila naslednog prava adekvatna za nasleđivanje digitalnih ovlašćenja i da nema potrebe za reformom naslednog prava niti za propisivanjem posebnih pravila za nasleđivanje digitalne imovine.

• Dejan ĐURĐEVIĆ [ Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu ]
• Miloš VUKOTIĆ [ Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu ]

Odgovornost javnog izvršitelja za štetu prouzrokovanu u vršenju javnih ovlašćenja: komentar presude Vrhovnog suda

• Nikola BODIROGA [ Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu ]

The Great Divergence Turning into the Great Convergence and Beyond Greif, Avner, Joel Mokyr, Guido Tabellini. 2025. Two Paths to Prosperity: Culture and Institutions in Europe and China, 1000–2000. Princeton & Oxford: Princeton University Press, 533.

• Boris BEGOVIĆ [ Pravni fakultet Univerziteta u Beogradu ]

Obaveštenje o povlačenju članka U skladu s tačkom 3.3 Etičkog kodeksa Anala Pravnog fakulteta u Beogradu, Uredništvo povlači članak Nataše Petrović Tomić i Mirjane Glintić “Principles of Reinsurance Contract Law – Between Tradition and Legal Certainty in a Changing Global Order”, objavljen u časopisu Anali Pravnog fakulteta u Beogradu, 2026, Vol. 74, br. 2, str. 295–321. Odluka je doneta nakon razmatranja zahteva dr Franciske Arnold-Dvajer za ispitivanje navoda u vezi s načinom na koji je njen rad “PRICL and the Long Shadows of Domestic Laws and Linked Contracts: Is Soft Law Effective?” korišćen i citiran, kao i zajedničkog zahteva autorki za povlačenje članka. U postupku sprovedenom prema tački 3.1 Etičkog kodeksa utvrđeni su nedostaci u naučnom aparatu rada koji se ogledaju u neodgovarajućem označavanju i pripisivanju delova teksta i stavova preuzetih iz naučne literature, preuzimanju delova tuđeg teksta i nepotpunom i nepreciznom navođenju korišćenih izvora. Imajući u vidu prirodu i obim potrebnih izmena, Uredništvo je ocenilo da se navedeni nedostaci ne mogu otkloniti objavljivanjem ispravke, zbog čega je članak povučen.

• Redakcija Anala