Arhiv PDN 1906-1949

IZ ISTORIJE ARHIVA ZA PRAVNE I DRUŠTVENE NAUKE

Rečima nekadašnjeg Uredništva Anala:

„Nastavnici i saradnici Pravnog fakulteta u Beogradu pokrenuli su 1953. godine Anale kao glasilo naučne misli u pravnim i društvenim naukama. Osnovnu strukturu i najvažnija obeležja, što će u osnovi biti sačuvano i do danas, odredio je tadašnji glavni urednik Mihailo Konstantinović.

Ali, pravi početak seže mnogo dalje u prošlost. Godine 1906. Kosta Kumanudi, vanredni profesor i Dragoljub Aranđelović, docent, pokrenuli su Arhiv za pravne i društvene nauke, kao organ Pravnog fakulteta Beogradskog univerziteta. Časopis je izdavao Geca Kon u Knez Mihailovoj ulici 34 u Beogradu. Od tada pa do 1941. godine Arhiv nije izlazio jedino za vreme Prvog svetskog rata. U tom razdoblju glavni urednici časopisa bili su Čedomir Mitrović, Mihailo Ilić i Đorđe Tasić.

I izbijanje Drugog svetskog rata uticalo je na izlaženje časopisa. Uredništvo je uspelo da izda treći broj Arhiva za 1941. godinu krajem marta meseca. U aprilu je već bio rat.

Posle rata, 1945. godine glavni urednik Arhiva bio je Jovan Đorđević, prodekan Pravnog fakulteta u Beogradu. U prvom broju uredništvo je zapisalo sledeće: ‘Arhiv se pojavljuje pod svojim starim imenom, jer ono pretstavlja naziv jednog naučnog časopisa koji je imao lep ugled i autoritet u širokim krugovima naših pravnika. On je bio i ostao lepa tekovina naše mlade društvene nauke. Ali zadržavanje starog imena našem časopisu ne znači i ne sme značiti da smo mi pristupili nastavljanju Arhiva sa nekada vladajućim pogledima i shvatanjima o ulozi pravnika i značaju i smislu prava. Državna organizacija i društveno-politička atmosfera u kojoj danas živimo u mnogim tačkama suštastveno je različita od atmosfere i pravnog poretka stare Jugoslavije. Arhiv je u staroj Jugoslaviji, to mu služi na čast i opravdava njegovo nastavljanje, imao prema državi jedan kritičarski, negativan stav. Tako je on ukazivao na protivustavne i protivzakonite postupke i akte vlastodržaca stare Jugoslavije. On je dokazivao protivustavnost zloglasne Obznane i osporavao pravni i zakoniti karakter mnogim zakonodavnim i administrativnim merama ranijeg poretka.’

Arhiv je, s ovim smernicama, menjao svoj izgled i svoj karakter. Godine 1946. glavni urednik postao je Moša Pijade i časopis je počeo da se udaljava od Pravnog fakulteta i njegovih nastavnika. Godine 1949. Arhiv je i zvanično postao organ Udruženja pravnika Jugoslavije, kome je bila namenjena uloga da posluži političkim i partijskim ciljevima u ovom, novom, razdoblju. Kod profesora Pravnog fakulteta u Beogradu raslo je osećanje nelagodnosti pri pomisli da treba da objavljuju svoje priloge u časopisu, u kome bi zajedno stajali politički referati i naučne studije.

Otuda je nastala potreba za novim glasilom u kome će sarađivati nastavnici, asistenti, drugi naučni radnici i istraživači u oblasti prava i društvenih nauka, sudije, advokati i drugi pravnici, koji imaju da saopšte pravničkoj i široj javnosti, misli od značaja za pravne i društvene nauke.

I tako se po drugi put rodio časopis univerzitetskih nastavnika prava, sada pod imenom Anali Pravnog fakulteta u Beogradu.“

Miodrag Orlić,
Reč uredništva, Anali 1–2/2003

Progres digitalizacije časopisa
Arhiv 1906-1949

  • Obrađeno

„Prvi fakultetski časopis bio je Arhiv za pravne i društvene nauke, koji je kao „organ Pravnog fakulteta Univerziteta Beogradskog” izlazio u tri kola. Razlog tome su svetski ratovi, za vreme kojih Arhiv nije izlazio. Na samom početku trećeg kola, Arhiv 1946. menja izdavača – umesto Pravnog fakulteta u Beogradu, njegov izdavač postaje Udruženje (savez) pravnika Jugoslavije. I danas je Arhiv organ tog Udruženja. Dok je bio organ Pravnog fakulteta u Beogradu, Arhiv je imao sledeće glavne i odgovorne urednike: Kostu Kumanudija, Dragoljuba Aranđelovića, Čedomilja Mitrovića, Mihaila Ilića, Đorđa Tasića i Jovana Đorđevića. Pošto je ostao bez svog časopisa, Pravni fakultet u Beogradu je, inicijativom grupe nastavnika predvođenih prof. Mihailom Konstantinovićem, pokrenuo novi časopis – Anale Pravnog fakulteta u Beogradu.“

Ratko Marković,
Povest fakultetskog časopisa,
Anali 1–3/1991